| |
| |
| |
| |
| |
|
نت و ريتم خواني در فلامنكو قسمت اول
فلامنكو يك موسيقي بسيار حسي ست كه نحوة آموزش اصيل آن بطور سنتي و مانند موسيقي اصيل ايراني به روش سينه به سينه ، شفاهي ، شنيداري و ديداري ، همراه با درك حضور استاد است . ولي هر چيز اصيل و سنتي شايد لزوماً درست و علمي نباشد . امروزه يك نوآموز براي پيشرفت بيشتر كمّي و كيفي در اين هنر ، حتماً بايد تئوري موسيقي پايه را بداند . ما شما را در مقالة « نت و ريتم خواني در فلامنكو» ، به اجمال با برخي از مفاهيم پايه موسيقي (بطور عام) و نحوة ريتم خواني در فلامنكو (بطور خاص) آشنا مي كنيم تا بهتر بتوانيد با دنياي موسيقي ، خصوصاً فلامنكو ، ارتباط لازم و درستي برقرار كنيد . عناوين مطالب اين مقاله به قرار زير است : »» كسر ميزان Time Signature »» ارزش زماني نتها يا ديرند Note Value »» نت سياه ( يك ضرب ) »» نت چنگ ( 2/1 ضرب ) »» تريپله Triplet يا سه بردو ( 3/1 ضرب ) دولاچنگ ( 4/1 ضرب ) »» پنج بردو يا كوئينتوپله ( 5/1 ضرب ) ، شش بر دو يا سه بردوي مضاعـف يا سِكستوپلِه ( 6/1 ضرب ) و هفت بردو يا سِپتوپلِه ( 7/1 ضرب ) »» سه لاچنگ »» نتهاي گرد ، سفيد و سفيد نقطه دار »» خلاصه »» كسر ميزانهاي ديگر ( نت نويسي سه بردو ) »» نتهاي نقطه دار و خط اتحاد Tie »» سكوت Rest »» تشخيص الگوهاي برابر و نابرابر
نكته اي كه در همين آغاز بايد متذكر شد اين است كه سعي شده تا تمامي مطالبي كه در رابطه با تئوري پايه و هارموني موسيقي خواهد آمد ، حتي الامكان بطور ساده و كاربردي انتخاب و نوشته شوند ، بطوري كه در محدودة كاربردشان در فلامنكو باشد . هر گونه كاستي در ارائه مطالب را بر نگارنده ببخشائيد و ضمن آنكه با مطالعه از كتاب تئوري بنيادي موسيقي اثر پرويز منصوري آن ابهام را برطرف مي نمائيد ، با ارائة پيشنهادات و انتقادات خود ، راهنما و يار باشيد . هدف آنستكه ضمن پرهيز از تكرار مطالب آشنا و موجود ، كه قبلاً توسط بزرگان فن و صاحب نظران بيان شده ، حتي الامكان به ارائه مطالب ناموجود و كاربردي در زمينة فلامنكو پرداختـه شود . ضمناً آموزش مباحث نظري موسيقي در ارتباط با فلامنكو با مقالات ديگري تحت عنوان « تئوري موسيقي پايه براي فلامنكو » ادامه خواهد داشت .
1- كسر ميزان يكي از اولين ملزومات براي رسيدن به توانايي ريتم خواني ، درك دو مفهوم مهم كسر ميزان و ارزش زماني نت است . ابتدا به تشريح كسر ميزان مي پردازيم . بايد به نكته مهمي توجه كنيد و آن اين است كه تمـامي ريتـم ها در دو دستة كلي جـاي مـي گيرند : دو ضربي و سه ضربي ؛ يعني تعداد ضربها ، مضربي از يكي از اين دو عدد مي باشد . تمامي آهنگهاي كلاسيك قديمي در دسته دو ضربي اند . اكثر موسيقي هاي پاپ چهار ضربي اند (يعني دو دسته دوتايي) و والس ها نيز سه ضربي مي باشند . بقية ريتمهاي شش ضربي و هشت ضربي را مي توان به ترتيب گروههايي از دسته هاي سه ضربي و دو ضربي دانست . ريتم در ابتداي هر قطعه يا جمله موسيقايي (روي خطوط حامل يا به هر صورت ديگري كه نوشته شود ) با نماي يك كسر متعارفي نشان داده مي شود كه كسر ميزان نام دارد . عددي كه در صـورت كـسر مي بينيم بيانگر تعداد ضربهايي است كه در هـر ميـزان اجـرا مي شود . عددي كه در مخــرج كسر وجود دارد نشان دهنــده ارزش زماني هر ضرب در آن ميزان مـي باشد . در حقيقت يك كسر ميزان حاصل ضرب اندازه عددي دو مفهوم تعداد ضرب و ارزش زماني نت است :
بدين ترتيب يك كسر ميزان 4/3 ، يعني ميزاني كه از 3 ضرب تشكيل مي شود كه هر ضرب داراي ارزش زماني معادل يك نت سياه ( 4/1 ) است . يا كسر ميزان 8/6 ، يعني ميزانـي كه از 6 ضـرب ، هر كدام به ارزش زماني معادل يك نت چنگ ( 8/1 ) تشكيل شده است . در فلامنكو كسرهاي ميزان ، بيشتر 4/4 ، 4/2 ، 4/3 ، 8/6 هستند . البته گوناگونيهاي فراواني در ريتم وجود دارد كه بعداً نمونه هاي آن را خواهيد ديد . ولي پراستفاده ترين كسر ميزانها موارد فوق الذكر مي باشند و همانطور كه ملاحظه مي كنيد ، اعداد مخرج كسر (4 و 8) بيانگر استفادة بيشتر از نتهاي سياه و چنگ مي باشد.
اكنون وقت شناخت مفهوم مهم ديگري است كه قبلاً بدان اشاره كرديم .
2- ارزش زماني نتها ( ديرند ) شكل ظاهري نتها بصورت دايرة توپر يا تو خالي است كه دسته اي به سمت بالا يا پايين دارد . خود اين دسته نيز با داشتن ضمائمي داراي تنوعاتي است . بدين ترتيب مي توان بين نتها ، هم از نظر زمان بندي و هم از نظر شكل ظاهري تفاوت قائل شد . منظور از ارزش زماني نت يا ديرند ، مدت زماني است كه اجرا يا شنيده شدن صداي آن نت به طول مي انجامد . نگران نباشيد ! يادگيري و درك موضوعات فوق الذكر چندان كه بنظر مي رسد پيچيده نيست . با مطالعة مطالبي كه عنوان خواهد شد و اندكي تمرين همراه با تمركز ، كاملاً به عمق مطلب خواهيد رسيد .
3- نت سياه (يك ضرب) براي درك بهتر اين نت ، به هر وسيله و روشي كه مي توانيد ، صداهايي با فواصل منظم زماني ، در دوره هاي چهارتايي به هم پيوسته ايجاد كنيد . دست بزنيد ، بشماريد ، با پا به زمين بكوبيد يا دو تكه چوب را به هم بزنيد و … سپس با صداهاي توليد شده بشماريد : يك ، دو ، سه ، چهار / يك ، دو ، سه ، چهار / يك ، … و همين طور ادامه دهيد . اين همان نت سياه است كه با يك دايره توپر مشكي كه به آن دسته اي (به سمت بالا يا پايين) متصل شده ، نشان داده مي شود هر نت سياه جدا از نت سياه (يا نتهاي ديگر) است و به بقيه نتها متصل نمي شود .
همانطور كه در شكل بالا مي بينيد ، هر خط حامل با خطوط عمودي به بخشهايي تقسيم مي شود كه ميزان نام دارند . كسر ميزان 4/4 كه در شروع هر خط حامل مي بينيد نشان دهنده اين است كه در هر ميزان 4 ضرب به ارزش زماني هر ضرب معادل يك نت سياه ( 4/1 ) بكار رفته است . البته كسر ميزانهاي ديگري هم وجود دارد كه در ادامه به بعضي از انواع آن خواهيم پرداخت . ولي درحال حاضر براي درك راحت تر ، تمامي مثالها را فقط با كسر ميزان 4/4 نشان خواهيم داد .
4- نت چنگ(2/1 ضرب) نتهاي چنگ نصف ارزش زماني نتهاي سياه مي باشند و در انتهاي دم شان يك چنگك يا قلاب ديده مي شود . يعني در ميزان 4/4 به ازاي هر ضرب ، دو نت چنگ با فاصلة زماني يكسان نواخته مي شوند . قبل يا بعد از چنين نتي معمولاً يك لحظة بي صدا يا مكث وجود دارد كه سكوت نام دارد . سكوتها نيز مانند نتها داراي ارزش زماني و اشكال متفاوتي هستند كه در تصوير 2 آمده است . اگر چند نت چنگ بدنبال هم بيايند ، چنگك شان به هم وصل مي شود و بصورت يك خط افقي ، نتها را نيز به هم وصل مي كنند . براي اينكه چنين نتي را بهتر حس كنيد به نت سياه بازگرديد و آنرا اجرا كنيد : يك ، دو ، سه ، چهار / … حال با رعايت تقسيم بندي درست ، بين شماره ها حرف « آ » يا « و » اضافه كنيد . در اينجا از « آ » استفاده مي كنيم :
يك ، آ ، دو ، آ ، سه ، آ ، چهار ، آ / يك ، آ ، دو ، آ ، …
در اينجا شما نت چنگ را اجرا كرده ايد .
حالا دوباره به نت سياه باز گرديد و اين بار طوري حرف « آ » را اضافه كنيد كه اجراي آن به شمارة بعدي نزديكتر باشد ، يعني يك...... ، آ / دو...... ، آ / سه...... ، آ / چهار...... ، آ / يك ...... ، آ / دو...... ، آ …
در اينجا « آ » درست وسط دو شماره اجرا نمي شود و به شمارة
بعدي نزديكتر است
و نمايش آن بدين صورت مي باشد :
ادامه دارد...
flamenconews.ir
اختصاصي
: منبع |
|
