تئوري موسيقي پايه براي فلامنكو

قسمت دوم

قسمت اول

5»» گامهاي همسايه 

گام هاي همسايه گامهايي هستند كه در يك علامت تغيير دهنده با هم تفاوت دارند . اگر گام  دو ماژور  بالا را به طور مثال در نظر بگيريد و درجة پنجم آن را پاية گام جديدي فرض كنيد ، پس از اصلاح فاصله با اضافه كردن علامت تغيير دهندة ديز ، گام  سل ماژور  را خواهيم داشت كه يك علامت ديز بيشتر از گام  دو ماژور  دارد :

دوباره فاصله پنجم گام  سل ماژور  را پايه قرار مي دهيم . در اين صورت گام  ر ماژور  با دو نت ديز بدست مي آيد :

حال اگر درجه چهارم گام  دو ماژور  ( يا هر گام ماژور ديگري ) را پاية گام جديدي قرار دهيم ، به سمت افزايش تعداد بمل ها خواهيم رفت :

دوباره آزمايش مي كنيم و درجة چهارم گام فا ماژور (يعني سي بمل) را پايه قرار مي دهيم:

با دقت در مثالهاي بالا به نتايجي دست مي يابيم كه در زير برايتان شرح مي دهيم :

1- درجه پنجم هر گاه ماژور ، گام همساية بالايي با يك ديز بيشتر است . اين ديز روي درجة چهارم گام مبنا يا درجة هفتم گام همسايه واقع مي شود .

2-درجه چهارم هر گام ماژور ، گام همساية پاييني با يك بمل بيشتر است . اين بمل روي درجة هفتم گام مبنا يا درجة چهارم گام همسايه واقع مي شود .

6»» درجه هاي گام

در گامهاي دياتونيك ، هر نت را درجه آن مي نامند كه براساس نقش و وظيفه اي كه ايفا مي كند  نام خاصي برايش در نظر گرفته اند . درجه هاي گام را معمولاً با اعداد رومي نمايش مي دهند . در جدول زير ، درجه ها و نام هر يك را به فارسي و انگليسي آورده ايم :

7»» گام دياتونيك مينور

هرگاه داراي مدي است كه توسط طرز قرار گرفتن فواصل پرده و نيم پردة درجات گام ، تعيين  مي شود . بدين ترتيب گام هاي ماژور همگي در  مد ماژور  قرار دارند . مد ديگري در گام هاي دياتونيك وجود دارد كه در حقيقت تابعي از مد ماژور است و مد مينور ناميده مي شود . همة گامهاي مينور در مد مينور واقعند كه بررسي خواهند شد . براي ساخت يك مد مينور ، كافي است كه مد ماژوري را از درجه ششم ( VI ) و با همان نظم فواصل شروع كنيم و تا همان درجه در اكتاو  بعد ادامه دهيم .

بدين ترتيب در يك مد مينور طبيعي ، ميان درجه هاي II-III و V-VI  فاصله هاي نيم پرده اي وجود دارد و مانند مد ماژور از پنج پرده و دو نيم پرده با مكانهاي متفاوت تشكيل شده است .

8»» انواع گام مينور

الف)مد مينور هارمونيك

 مي دانيم كه فاصلة ميان پرده اي VII-VIII در مد ماژور نيم پرده و در مد مينور يك پرده است . ار طرف ديگر درجهVII  را « محسوس » مي گويند و اين بدان خاطر است كه حساسيت زيادي دارد كه موجب القاي حس تمايل و حركت به سمت نت هنگام يا اكتاو مي شود . با يك پرده اي شدن فاصله بين درجات VII-VIII در مدمينور طبيعي ، اين حس تمايلِ شديدِ حركت به سمت درجه VIII تضعيف مي گردد .

جهت پيشگيري از چنين حالتي با ديز كردن درجة VII ، آن را نيم پرده بالاتر برده ، فاصلة ميان درجه هاي VII-VIII را نيم پرده اي مي كنند . در اين بين ، فاصلة ميان درجه هاي VI-VII نيز تغيير كرده تبديل به يك و نيم پرده مي شود . چنين گامي ، « گام مينور هارمونيك » است :

مد مينورهارمونيك داراي مشخصات زير است :

     سه نيم پرده ميان درجه هاي VII-VIII ,  V-VI , II-III دارد .

      فاصلة يك و نيم پرده اي بين درجه هاي VI - VII دارد .

      برخلاف بقيه مدهاي دياتونيك فقط سه فاصلة يك پرده اي دارد .

ب) مدمينور ملوديك

براي ساخت يك مد مينور ملوديك ، مدمينور طبيعي را در نظر بگيريد بطوريكه هنگام طي سير صعودي ، درجه هاي VIوVII هر كدام نيم پرده بالا برده شوند و در سير نزولي ملودي ، به حالت اول خود باز گردند . چنين مدي ، مد مينور ملوديك است :

هريك از اقسام سه گانة گامهاي مينور (طبيعي ، هارمونيك ، ملوديك) مي توانند به عنوان گامهاي همسايه مينور ، در مقابل گامهاي ماژور تنظيم شوند .